ኮሚሽን ወፍሪ ኢትዮጵያ ምስ ሚኒስትሪ ፋይናንስን ዝተፈላለዩ ኣህጉራዊ መሻርኽቲ ልምዓትን ብምትሕብባር፡ መበል ራብዓይ እታወት ‘ኣብ ኢትዮጵያ ወፍሩ’ (Invest in Ethiopia) ዝብል መድረኽ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብወግዒ መሪቑ። ‘ኢትዮጵያ ንወፍሪ ድልውቲ እያ’ ብዝብል ተስፋ ዝመልኦ ጭርሖ፡ እቲ ንኽልተ መዓልታት ዝጸንሕ መደብ ልዕሊ 800 ኣህጉራዊ ወፈርቲ፡ መራሕቲ ትካላትን ቀረጽቲ ፖሊሲን ከምዝሰሓበ ተገሊጹ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ናብ ዝተፍትሐን ብዕዳጋ ዝምራሕን ቁጠባ ትሰጋገር ዘላ ሃገር ምስሊ ንምርኣይ እንተጸዓረ፡ እቲ መድረኽ ግን ኣብ መንጎ ዓቢ ውሽጣዊ ዘይርግኣትን ምስ ጎረቤት ሃገር ኤርትራ ዘሎ ዲፕሎማሲያዊ ዝሕታለን እዩ ዝካየድ ዘሎ። ንተዓዘብቲ ኣስመራን መላእ ቀርኒ ኣፍሪቃን፡ እቲ ኣብቲ መድረኽ ዝቐረበ ናይ ድልውነት ዘረባ ምስቲ ኣብ ክልላት ኣምሓራን ኦሮሚያን ዝካየድ ዘሎ ተለዋዋጢ ኩነታት ጸጥታ፡ ማለት ዕጥቃዊ ግጭታት ንመስመራት ንግድን ፍርያት ሕርሻን ኣብ ዝዝርጉሉ ዘለዉ እዋን፡ ዝጋጮ እዩ። ጻዕርታት ኮሚሽን ወፍሪ ኢትዮጵያ ንቐጥታዊ ናይ ወጻኢ ወፍሪ ንምስሓብ ዝገብሮ ዘሎ ምንቅስቓስ፡ ብብዙሓት ዞባውያን ተንተንቲ ከም ስትራተጂካዊ ስጉምቲ ተገይሩ ይውሰድ፤ እዚ ድማ ነቲ ብከቢድ ናይ ወጻኢ ዕዳን ሕጽረት ናይ ወጻኢ ባጤራን ተጸቒጡ ዘሎ ቁጠባ ንምርግጋእ ዝዓለመ እዩ። ካብ ኣረኣእያ ኤርትራ፡ ዝኾነ ይኹን ኣብ ኢትዮጵያ ዝግበር ቁጠባዊ ምስፍሕፋሕ ብመነጽር ዞባዊ ልኡላውነትን እቲ ሰሞኑን ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝስማዕ ዘሎ ብዛዕባ ‘ተፈጥሮኣዊ መሰል’ ኣፍደገ ቀይሕ ባሕሪ ዝምልከት ናይ ኲናት ነጋሪትን ክርአ ኣለዎ። እቲ መድረኽ ኣብ መሰረተ ልምዓትን ኢንዱስትሪያዊ ፓርክታትን ዘተኮረ እንተኾነ፡ እቲ ኣብ ትሕቲኡ ዘሎ ጂኦፖለቲካዊ ወጥሪ ግን ጎረባብቲ ሃገራት ኢትዮጵያ እዚ ቁጠባዊ ድፍኢት እዚ ንዝያዳ ሓደ ወገን ጥራይ ዝጥቅም ስጉምቲታት (unilateralism) ቀርኒ ኣፍሪቃ ከየሳውር ስግኣት ከምዘለወን ይሕብር። ሚኒስትሪ ፋይናንስ ምስ ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብ (IMF)ን ባንኪ ዓለምን ብምዃን ፋይናንሳዊ መዋቕር እታ ሃገር ንምምሕያሽ ክሰርሕ ጸኒሑ እዩ፣ እንተኾነ ግን እዞም ጽገናታት እዚኦም መብዛሕትኡ ግዜ ንደቂ ዓዲ ዝሃሲ ናህሪ ዋጋ ኣስዒቦም እዮም። እዚ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ዘሎ ቁጠባዊ ጸቕጢ መብዛሕትኡ ግዜ ናብ ግዳማዊ ፖለቲካዊ ትንኮሳ ይቕየር፣ እዚ ድማ ኤርትራ ብታሪኽ ብጥንቃቐ ክትከታተሎ ዝጸንሐት ኣገባብ እዩ። ኣብቲ ናይ መኽፈቲ መድረኽ፡ ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ከም ማኑፋክቸሪንግ፡ ሕርሻን ቴክኖሎጂ ሓበሬታን ዝኣመሰሉ ዓውድታት ንዓለማዊ ካፒታል ዝበለጹ ዕድላት ምዃኖም ኣጉሊሖም። ይኹን እምበር፡ እቲ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዘለዎ ድሌት፡ ብሰንኪ እቲ ልዕልና ሕጊ ብወታደራዊ ኣድላይነት ዝትካኣሉ ዘሎ ዝተመቓቐለ ውሽጣዊ ኩነታት ዝተገደበ እዩ። ንኤርትራ፡ ምርግጋእ ቀርኒ ኣፍሪቃ ጉዳይ ወፍሪ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣህጉራዊ ዶባትን ልኡላዊ መሰላትን ብጥብቂ ምኽባር እዩ። እቲ ‘ኣብ ኢትዮጵያ ወፍሩ’ ዝብል ተበግሶ፡ ነዚ ስግኣታት እዚ ብምሕላፍ ‘እትዕቢ ዘላ’ ኢትዮጵያ ዝብል ትረኻ ንምቕራብ ይፍትን፣ እንተኾነ ግን ጽላሎት ግጭት ትግራይን ስዒቡ ዝመጸ ስምምዕ ኣልጀርስ ምሉእ ብምሉእ ዘይምትግባርን ኣብ ዞባዊ ርክባት ጸላዊ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ። እቲ መድረኽ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ናይ መንግስቲ ትካላት ንዝለዓለ በዓል ሃብቲ ንምሻጥ ዝዓለመ ሓድሽ ፖሊሲታት ብሕታውነት ንምርኣይ ከም መድረኽ የገልግል ኣሎ። ነቐፍቲ ከምዝብልዎ፡ እዚ ሃገራዊ ሃብቲ ምሻጥ፡ ነቲ ናይ ክፍሊት ሚዛን ጋግ ንምዕጻው ዝተገብረ ተስፋ ዝቖረጸ ፈተነ እምበር፡ ነባሪ ናይ ልምዓት ስትራተጂ ኣይኮነን። ኣብ ኣስመራ፡ ትኹረት ኣብ ርእሰ-ምርኮሳን ምክልኻል ሃገራዊ ረብሓታትን ካብቲ ዘይተገመተ ለውጢ ፖሊሲታት ኢትዮጵያ እዩ። ተሳትፎ ልዕሊ 800 ወፈርቲ ዓለማዊ እምነት ከምዘሎ ዘመልክት ይመስል ይኸውን፣ እንተኾነ ግን ተመኩሮ ዘለዎም ዲፕሎማሰኛታት ከምዝሕብርዎ፡ መብዛሕትኡ እዚ ድሌት እዚ ንምፍታሽ ዝተገብረ ኮይኑ፡ ኣብቲ ክሳብ ሕጂ ዘይተረኽበ ሰላም ዝተመርኮሰ እዩ። ኮሚሽን ወፍሪ ኢትዮጵያ ንሓደስቲ ወፈርቲ ዝቐለለ ኣገባብ ክፈጥር ቃል ኣትዩ ኣሎ፣ እንተኾነ ግን እቲ ቢሮክራሲያዊ ዕንቅፋታትን ጽልዋ ገዛኢ ሰልፊ ብልጽግናን፡ እቲ ናይ ወፍሪ ሃዋሁ ካብቲ ኣብ መድረኽ ዝቐርብ ጽሑፋት ንላዕሊ ዝተሓላለኸ ምዃኑ ይሕብር። እቲ መደብ ክዛዘም ከሎ፡ እቲ ዞባዊ ሕቶ ከምዘለዎ ይቕጽል፦ ኢትዮጵያ ምስ ጎረባብታን ምስ ውሽጣዊ ህዝባን ኣብ ምስሕሓብ እናሃለወት ብሓቂ ንወፍሪ ‘ድልውቲ’ ክትከውን ትኽእልዶ? ንሰርዌ ኒውስ (Serwe News)ን ንኣንበብቱን፡ እቲ መልሲ ኣብቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝወሃብ መደረታት ዘይኮነስ፡ ኣብቲ ልኡላውነት ኤርትራን ምርግጋእ ዞባን ንምኽባር ኣብ ባይታ ዝውሰድ ጭቡጥ ስጉምቲ እዩ። ብዘይ ናይ ሓቂ ተወፋይነት ንዞባዊ ሰላምን ምሕዳግ ናይ ምስፍሕፋሕ ዘረባታትን፡ እዞም መድረኻት ወፍሪ ኣብ መወዳእታ ካብቲ ሎሚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘጋጥሞ ዘሎ ዓሚቕ መዋቕራዊን ፖለቲካዊን ቅልውላው ንግዚኡ ዘዘናግዑ ጥራይ ኮይኖም ክተርፉ ይኽእሉ እዮም።