ባህላዊ ትርኢት ቀርኒ ኣፍሪቃ ብተኸታታሊ ዛንታታት እናማዕበለ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፡ እቲ 'ረሂም ጸላም መንገዲ ክመርጽ ከሎ' ዝብል ፍሉጥ ድራማ መበል ራብዓይ ክፋሉ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ኣስመራን ዘለዉ ተዓዘብቲ ጽዑቕ ክትዕ ኣለዓዒሉ ኣሎ። እዚ 'እቲ ናይ ኮምፒተር ክኢላ ንፈጣሪ ምስ ዝመስል' ዝብል መለዓዓሊ ኣርእስቲ ዘለዎ ናይ መወዳእታ ክፋል፡ ነቲ ዝተሓላለኸ ናይ ቴክኖሎጂ ጽልዋ፡ ፖለቲካዊ ህርፋንን ዋጋ ርእዮተ-ዓለማዊ ስምምዕን ይድህስስ። ንኤርትራዊ ተዓዛቢ፡ እቲ ድራማ ነቲ ብዛዕባ ምሕደራ ሃገርን ስነ-ምግባራዊ ኣጠቓቕማ ዲጂታላዊ ትሕተ-ቅርጽን ዘሎ ሰፊሕ ዞባዊ ቃልሲ ዘንጸባርቕ እዩ። ኣብ ማእከል እዚ ዛንታ ረሂም ዝተባህለ ገጸ-ባህሪ ይርከብ፤ ንሱ ብቴክኒካዊ ብቕዓቱ ናይቶም ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን ቆልዑ ዝሰሓበ እዩ። እቲ ብሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ቸርነት ኤልያስ ዝቐረበሉ ዕድል—ንናይ መረጻ ጎስጓስ ዝኸውን ክፍሊ ITን መራኸቢታትን ክመርሕ—ሞያዊ ዕድል ጥራይ ዘይኮነስ፡ ምስ ብድሆታት እዚ ዘመነ ዲጂታል ዝተኣሳሰር መሰረታዊ ናይ ስነ-ምግባር ፈተና እዩ። እቲ ድራማ ኣብዛ ሰሙን እዚኣ ረሂም ኣብ መስቀላዊ መንገዲ ደው ኢሉ ከሎ ዘሎ ወሳኒ እዋን የርኢ፡ ነቲ ብመንግስቲ ዝቐረበሉ ናይ ስልጣን ባርኖስ ይቕበሎ ድዩ ወይስ ኣብ ብሕታዊ እምነቱ ይጸንዕ? እዚ ቅልውላው እዚ፡ ነቲ ኣብ መላእ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዘለዉ ብዙሓት መንእሰያት ሞያውያን ንሃገር ምግልጋልን ንፖለቲካዊ ውዲት መሳርሒ ምዃንን ኣብ መንጎ ዘሎ ቀጢን መስመር ክሓልፉ ከለዉ ዘጋጥሞም ናይ ሓቂ ወጥሪ ዘንጸባርቕ እዩ። እቲ ኣርእስቲ ባዕሉ፡ ነቲ ምስ ቴክኖሎጂካዊ ቁጽጽር ተተሓሒዙ ዘሎ ዕብይ-ዕብይ ምባል ዓሚቕ ነቐፌታ የቕርብ። ሓደ ናይ ኮምፒተር ክኢላ ምስ ፈጣሪ ብምውድዳር፡ እቲ ዛንታ ብዳታ፡ ብዲጂታላዊ ዛንታታትን መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ዝርከብ ናይ ስለላ ዓቕምታትን ጌርካ ንሓቂ ናይ ምጥምዛዝ ሓደገኛ ስሕበት ይድህስስ። ካብ መርማሪ ኣረኣእያ፡ እዚ ዛንታ እዚ ኣብቲ ዞባ ብዛዕባ ኣተሓሕዛ ሓበሬታን ዲጂታላዊ መሳርሒታት ንፖለቲካዊ ዕብለላ ተባሂሎም መሳርሒ ውግእ ክኾኑ ከም ዝኽእሉን ዘሎ እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ንቕሓት የጉልሕ። ገጸ-ባህሪ እቲ ሚኒስተር ቸርነት ኤልያስ፡ ጽልዋኦም ንምዝማን ዝደልዩ ናይ ቀደም ናይ ስልጣን መዋቕራት ዝውክል ክኸውን ከሎ፡ ረሂም ድማ ነቲ ነዚ ምትእኽካብ ስልጣን ከሳልጥ ወይ ክድህስስ ዝኽእል ምሁር ወለዶ ይውክል። ምስዚ ዓቢ ፖለቲካዊ ውዲት ጎኒ ንጎኒ፡ እቲ ድራማ ብዛዕባ ኒናን ሓጎስን ብዝገልጹ ንኡሳን ዛንታታት ኣቢሉ ኣብቲ ማሕበራዊ መዋቕር ሕብረተሰብ ዘለዎ ትኩረት ይቕጽል። ብዛዕባኦም ዝናፈስ ዘሎ ሕሱም ወረታት፡ ኣብ ሰፊሕ ማሕበራዊን ፖለቲካዊን ግጭታት ብሕታዊ ህይወት ሰባት ቀዳማይ ግዳይ ከም ዝኸውን ዘዘኻኽር እዩ። ንብዙሓት ተዓዘብቲ፡ ሓጎስ ናብ ቤት ትምህርቲ ክምለስ ድዩ ኣይፋሉን ዝብል ሕቶ፡ ናይ ዛንታ ነጥቢ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ናይቶም ካብ ጽላሎት ነውርን መንግስታዊ ውዲታትን ወጻኢ መጻኢ ዝደልዩ መንእሰያት ናይ ተጻዋርነት ምልክት እዩ። እቲ ማሕበራዊ ጽልኢን ስምካ ናይ ምምላስ ጸገምን ዝተገብረሉ መግለጺ፡ ነቲ ብዛዕባ ላዕለዋይ መንግስታዊ ስልጣን ዝዛረብ ዛንታ፡ ሰብኣዊ መልክዕ ይህቦ። ኣብ ሰርወ ዜና (Serwe News) ኣብ ዝገበርናዮ ትንተና፡ ከምዚኦም ዝበሉ ድራማታት ሳሕቲ ጥራይ መዘናግዒ ከም ዝኾኑ ንርዳእ፤ ንሳቶም መስትያት ናይቲ ህዝባዊ ጭንቀትን ትምኒትን እዮም። እቲ ኤርትራዊ ኣረኣእያ ኣብዞም ዛንታታት፡ መብዛሕትኡ ግዜ ንሃገራዊ ልኡላውነትን ንናይ ወጻኢ ጽልዋ ዘለዎም ዲጂታላዊ ሞዴላት ብጥንቃቐ ምቕባልን የጉልሕ። ረሂም ብዛዕባ ውሳነኡ ክሓስብ ከሎ፡ ተዓዘብቲ ኣብዚ ትርጉም ሓቂን ርእዮተ-ዓለምን እናተቐያየረ ዝኸደሉ ዘሎ ዓለም 'እሙን' ምዃን እንታይ ማለት ምዃኑ ክሓስቡ ይዕደሙ። ኣብ መንጎ ናይ ስራሕ ዕብየትን ስነ-ምግባራዊ ተኣማንነትን ዘሎ ወጥሪ ዓለማዊ ዛንታ እዩ፡ ግናኸ ኣብቲ ዝተሓላለኸ ፖለቲካዊ ታሪኽ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተወሳኺ ክብደት ኣለዎ። እቲ ድራማ፡ ተዓዛቢ ብዛዕባ እቲ ናብ ናይ ስልጣን ኣደራሻት ንምእታው ዝኽፈል ዋጋ ከም ዝሓትት ኣብ ምግባር ይዕወት። ረሂም ከምቲ ኣርእስቲ ዝሕብሮ 'ጸላም መንገዲ' እንተመሪጹ፡ ነቲ ክሰርሓሉ ተዋሂብዎ ዘሎ መሳርሒ ነፍሱ ናይ ምስኣን ሓደጋ ኣለዎ። ብኣንጻሩ፡ ነቲ ዕድል እንተነጺግዎ፡ ኣብቲ ንተኣዛዝነት ዘቐድም ሃዋህው ከም ጓና ምዃን ዘስዕቦ ሳዕቤናት ክገጥሞ ኣለዎ። ክሳብ ግንቦት 2026፡ እቲ ብዛዕባ እዚ ተኸታታሊ ድራማ ዝግበር ዘሎ ዘተ፡ ኣብ መንጎ ህዝቢ ብዛዕባ ተራ ቴክኖሎጂ ኣብ ምሕደራ ዘሎ እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ንቕሓት የርኢ። ሓጎስ ናብ ክፍሊ ይመለስ ወይ ረሂም ናብቲ ሚኒስትሪ ይእቶ ብዘየገድስ፡ እቲ ዛንታ ነቲ ንሓደ ወለዶ ዝውስኑ ምርጫታት ዝምልከት ወሳኒ ርእይቶ እዩ። ታሪኽ መብዛሕትኡ ግዜ ብቶም ብርዒ ዝሓዙ—ወይ ድማ ኣብዚ ጉዳይ እዚ፡ ኪቦርድ ዝሓዙ—ኣብ ዝጸሓፈሉ ዞባ፡ እቲ ንውልቃዊ ናጽነት ዝግበር ቃልሲ ካብ ኩሉ ዝያዳ ስሓቢ ዛንታ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ።