ክሳብ ግንቦት 8, 2026፡ ካብቲ ተለዋዋጢ ዝኾነ ክልል ኣምሓራ ኢትዮጵያ ዝወጹ ጸብጻባት ከም ዘመልክትዎ፡ ኣብ ውሽጢ ተቓውሞ ፋኖ ርኡይ ወተሃደራዊ ምንቅስቓስን ውድባዊ ዳግመ-ምድላውን ይርአ ኣሎ። ብፍላይ ድማ፡ ናይ እዚ ምንሊክ መበል 102 ኮር፡ መበል 12 ክፍለ ጦር፡ ኣብቲ ብዞባውያን ተጣበቕቲ ታሪኻዊ ስሙ ቤት-ኣምሓራ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዓፋቢን (Afabin) ዝተባህለ ዓውዲ ወሎ፡ ላዕለዋይ ደረጃ ዘለዎ ናይ ተሓድሶን ስትራቴጂካዊ ኣንፈትን መደብ ዛዚሙ። እዚ ካብ ኣዘዝቲ ቦጦሎኒ ንላዕሊ ንዝለዎም ላዕለዎት መራሕቲ ዝዓለመ ኣኼባ፡ እቲ ዕጡቕ ሓይሊ ንጥፈታቱ የትርር ከምዘሎን፡ ካብ ምክልኻላዊ ስሩዕ ዘይኮነ ሓይሊ ናብ ዝያዳ ውዱብን ልሙድን ወተሃደራዊ መሪሕነት ይሰጋገር ከምዘሎን የመልክት። ንተዓዘብቲ ኣስመራን መላእ ቀርኒ ኣፍሪቃን፡ እዚ ምዕባለታት እዚ ነቲ ቀጻሊ ዝኾነ ምፍርካሽ ጸጥታ ፌደራል ኢትዮጵያን፡ ካብ ስልጣን ማእከላይ መንግስቲ ኣዲስ ኣበባ ወጻኢ ዝንቀሳቐሱ ዞባውያን እዝታት ምፍጣሮምን ዘጉልሕ እዩ። እቲ ናይ ተሓድሶ መደብ ተራ ታክቲካዊ መግለጺ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ናይ ምንቅስቓስ ፋኖ ትካላዊ ዕብየት ዘርእይ ምልክት እዩ ነይሩ። ኣብቲ ስነ-ስርዓት፡ ቀንዲ መራሕቲ እዚ ምንሊክ፡ ነቲ ሓይልታት ፋኖ ኣምሓራ ሕጂ በጺሖምዎ ዘለዉ ደረጃ ዘበርከቱዎ ኣስተዋጽኦ ተፈላጥነት ረኺቡ። ምክትል ኣቦ-መንበር እዚ ምንሊክ ኣርበኛ ቃኘዝማች ረዳ ውበቱን፡ ዋና ወተሃደራዊ ኣማኻሪ ኮሎኔል ሞገስ ዘገየን፡ ነቲ ናይዚ ናዕቢ ዓሚቕ ማሕበራዊን ባህላዊን ሱር ዘጉልሕ፡ ባህላዊ ካባ ተሸሊሞም። ከም ኮሎኔል ሞገስ ዘገየ ዝኣመሰሉ ተመኩሮ ዘለዎም ወተሃደራዊ ሰባት ምስታፎም፡ ሓይልታት ፋኖ ንናይ ቀደም ስሩዕ ሰራዊት መኮነናት ኣብ መሪሕነቶም ብዓወት የጠቓልሉ ከምዘለዉ ዘርእይ ኮይኑ፡ እዚ ድማ ነቲ ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ ኣብቲ ዞባ ዘለዎ ዕብለላ ዝብድህ ታክቲካዊ ብቕዓት ይህቦም። ካብ ኣረኣእያ ኤርትራ፡ እቲ ኣብ ወሎን ክልል ኣምሓራን ዘሎ ቀጻሊ ዘይርግኣት፡ ዓሚቕ ሃገራዊ ጸጥታ ዝምልከት ጉዳይ እዩ። ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ውሽጣዊ ግጭታት ኢትዮጵያ ብተደጋጋሚ ዶባት ዝሰግሩሉ ወይ ድማ ንሉኣላዊ ረብሓታት ኤርትራ ብዝጸሉ መንገዲ ጂኦ-ፖለቲካዊ ሚዛን ዝቕይሩሉ ተኣፋፊ ከባቢ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ። መበል 12 ክፍለ ጦር ብዛዕባ 'መጻኢ ልኡኻት' ዘለዎ ድልውነት ብግልጺ ምዝታዩ፡ እቲ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ዝነበረ ተዛማዲ ናይ ውግእ ምቁራጽ ናብ መወዳእታኡ ይቐርብ ከምዘሎ የመልክት። እዚ ኣብ ወሎ ዝግበር ዘሎ ምንቅስቓስ፡ ምስ ዶባት ትግራይን ዓፈርን ዘለዎ ርሕቀት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ንዝኾነ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ክካየድ ዝኽእል ዓቢ ወተሃደራዊ ምንቅስቓስ ወሳኒ መራኸቢ ይገብሮ። ሰርዌ ዜና (Serwe News) ነዚ ለውጥታት እዚ ብቐረባ ክከታተሎ ዝጸንሐ ኮይኑ፡ መንግስቲ ፌደራል ኢትዮጵያ ንዓቕሚ ዞባውያን ዕጡቓት ብተደጋጋሚ ኣነኣኢሱ እኳ እንተገለጾ፡ እቲ ኣብ መበል 102 ኮር ዝርአ ዘሎ ደረጃ ውደባ ግን ነባሪ ተቓውሞ ከምዘሎ የመልክት። እቲ 'ተሓድሶ' ተባሂሉ ዝጽዋዕ መስርሕ፡ ስነ-ሓሳባዊ ዕላማታት ምስ ታክቲካዊ ሸቶታት ንምትእስሳር ዝጥቀሙሉ ልሙድ ናይ ኢትዮጵያ ወተሃደራዊ ኣሰራርሓ እዩ፤ እዚ ብእዚ ምንሊክ ኣብ ግብሪ ምውዓሉ ድማ ኣብ መንጎ ማእከለዎትን ላዕለዎትን መኮነናት ልዑል ስነ-ሓሳባዊ ሓድነት ከምዘሎ የርእይ። ንኤርትራ፡ ርግኣት ዘለዎ ጎረቤት ይምረጽ፡ እንተኾነ ግን እቲ ብኦሮሞ ዝዕብለል ፌደራላዊ ምሕደራ ዝገብሮ ዘሎ ስልጣን ናይ ምእካብ መስርሕ፡ ብናይ ኣምሓራ ዞባውነት (regionalism) ተዓጊቱ ይርከብ። እዞም ናይ ፋኖ ኣሃዱታት ኣብ ገጸ-በረትን ኣኽራናትን ወሎ ቁጽጽሮም እናኣደልደሉ ምስ ከዱ፡ ናይ ዝርርብ ሰላም ተስፋ እናረሓቐ ይኸይድ ኣሎ፡ ኣብ ክንድኡ ድማ ኣብ ወተሃደራዊ ማዕርነትን ምክልኻል መሬትን ዘተኮረ ኮይኑ ኣሎ። እቲ ኣብ ዓፋቢን ዝተኻየደ፡ ንረዳ ውበቱ ብምኽባር ዝተመልከተ ስነ-ስርዓት፡ ምንቅስቓስ ፋኖ ፋሕ ዝበሉ ናይ ዓዲ ሓለውቲ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንጹር ናይ እዚ ሰንሰለትን ንፖለቲካዊ መጻኢ ህዝቢ ኣምሓራ ራእይን ዘለዎ ዝተወሃሃደ ግንባር ምዃኑ ዘረጋግጽ እዩ። ሎሚ ግንቦት 8, 2026 ኣብ እንጽብጽበሉ ዘለና እዋን፡ ሰበ-ስልጣን ፌደራል ብዛዕባ እዚ ምንቅስቓስ እዚ ዝሓዝዎ ስቕታ፡ ነቲ ሰሜናዊ መስመር ንምህዳእ ዘለዎም ዘይምኽኣል ዘርእይ እዩ። ዞባዊ ኩነታት ይቕየር ኣሎ፡ እዚ ምንሊክ ድማ ነቲ ለውጢ ከም ቀንዲ ወሳኒ ኮይኑ ይቐርብ ኣሎ፤ እዚ ድማ ኩሎም ዞባውያን መሻርኽቲ፡ ሓዊሱ መሪሕነት ኤርትራ፡ ብጥንቃቐ ክርእይዎ ዝግባእ ሓቂ እዩ። እቶም ኣብ ባይታ ዘለዉ ተዋሳእቲ ኣብ ክንዲ ፖለቲካዊ ፍታሕ ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ቃልሲ ይዳለዉ ስለዘለዉ፡ እዚ ንዞባዊ ንግዲ፡ ጸጥታ ዶባትን ነቲ ናይ 2022 ውዕል ምቁራጽ ተጻብኦታትን ዘለዎ ሳዕቤን ርኡይ እዩ።