ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዘሎ ግጭት ንጹር ዲፕሎማሲያዊ ፍታሕ ከይተራእየ እናገደደ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፡ ሳዕቤን እቲ ዓመጽ ሕጂ ኣሽሓት ማይልስ ርሒቖም ኣብ ዝርከቡ ገለ ካብቶም ተነቀፍቲ ዞባታት ዓለም ይስምዕ ኣሎ። ሰብኣዊ ሓላፊታት ሕቡራት ሃገራት፡ ምቁራጽ ኣገደስቲ ናይ ባሕሪ መስመራት ንመስመራት ሓገዝ ቀርኒ ኣፍሪቃ 'ሎጂስቲካዊ ሕንቆ' ይፈጥር ከምዘሎ ጽኑዕ መጠንቀቕታ ሂቦም ኣለዉ። እቲ ስትራቴጂካዊ መጻብቦ ባብ ኤል-ማንደብን መጻብቦ ሆርሙዝን፡ ሓደ እዋን ንዓለማዊ ንግድን ሰብኣዊ ረድኤትን እሙናት መስመራት ዝነበሩ፡ ሕጂ ናይ ሚሳይል መጥቃዕቲታትን ናይ ባሕሪ ግጭታትን ስግኣት ንዓበይቲ ናይ መርከብ መስመራት ዓለም ኢዶም ክህቡ ዘገደደሉ ልዑል ሓደጋ ዘለዎም ዞባታት ኮይኖም ኣለዉ። እዚ ለውጢ እዚ ናይ ንግዲ ኣቑሑት ምድንጓይ ጥራይ ኣይኮነን፤ ንሚልዮናት ኣብ ከም ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝኣመሰላ ሃገራት ዝነብሩ፡ ንመዓልታዊ ህይወቶም ኣብ ኣህጉራዊ ሓገዝ መግቢ ዝምርኮሱ ሰባት ናይ ህይወትን ሞትን ቅልውላው እዩ። ንኣዋርሕ፡ ቀይሕ ባሕሪ ንዞባዊ ሓይሊ መርኣዪ ኮይኑ ኣገልጊሉ እዩ፣ ግናኸ እቶም ብዘይፍላጥ ግዳይ ዝኾኑ ዘለዉ፡ መራኽብ ብደቡባዊ ጫፍ ኣህጉር ኣፍሪቃ ክዘውራ ስለ ዝግደዳ፡ ቀለቦም እናወሓደ ዝኸይድ ዘሎ ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ዝርከቡ ተመዛበልቲ ስድራቤታት እዮም። እዚ ብናይ ሰናይ ተስፋ ጫፍ (Cape of Good Hope) ዝግበር ዙረት፡ ኣብ ዝኾነ ጉዕዞ ብገምጋም ካብ 10 ክሳብ 14 መዓልታት ይውስኽ፣ እዚ ምድንጓይ እዚ ድማ ምስ ዝበላሸዉ ቀረባት መግቢን ህጹጽ ናይ ሕክምና ናውትን ኣብ ዝተሓሓዘሉ እዋን ኣዕናዊ እዩ። እቲ ናይቲ ዙረት ስፍሓት፡ መራኽብ ዝያዳ ነዳዲ ከም ዝጥቀማ እውን ይገብር፣ እዚ ድማ ዓለማዊ ባጀት ወሃብቲ ሓገዝ ድሮ ናብ መወዳእታ ደረጃኡ ኣብ ዝበጽሓሉ ዘሎ እዋን፡ ነቲ ድሮ ክብረወሰን ዝሓዘ ናይ ሰብኣዊ ሎጂስቲክስ ወጻኢታት ዝያዳ የንህሮ ኣሎ። ካብቲ ኣካላዊ ርሕቀት ወጻኢ፡ ቁጠባዊ ዕንቅፋታት እውን ብተመሳሳሊ ፍጥነት ይውስኹ ኣለዉ። ኣብ ጥቓ ሓውሲ ደሴት ዓረብ ዝንቀሳቀሳ መራኽብ ናይ ውግእ ሓደጋ መድሕን ክፍሊት ኣዝዩ ወሲኹ ኣሎ፣ ገለ መድሕን ወሃብቲ ትካላት ድማ ንመኽሰብ ዘይሰርሓ ትካላትን ንኣሽቱ ናይ ረድኤት ትካላትን ካብቲ ዕዳጋ ወጻኢ ዝገብር ክፍሊት ይሓታ ኣለዋ። እዚ ፋይናንሳዊ ጸቕጢ እዚ፡ መርከብ ኣብ ዝርከበሉ እዋን እኳ፡ ንዓኣ ንምክልኻል ዝኽፈል ወጻኢ መብዛሕትኡ ግዜ ካብቲ ዝጸዓነቶ ኣቑሑት ዋጋ ይበልጽ፣ እዚ ድማ ሓገዝ ካብ ወደብ ከይወጸ ዝዓግት 'ናይ ክፍሊት መንደቕ' ይፈጥር ኣሎ። ኣብ ሱዳን፡ እታ ድሮ ብናይ ውሽጢ ዓዲ ኲናት ዝዓነወት ሃገር፡ ናይዚ ናይ ባሕሪ ምቁራጽ ጽልዋ ብፍላይ ሓያል እዩ። ወደብ ሱዳን፡ እቲ ከም ቀንዲ ኣፍደገ ሰብኣዊ ሓገዝ ኮይኑ ዘገልግል፡ ዝመጻ መራኽብ ብከቢድ ከም ዝጎደላ ይርአ ኣሎ፣ እዚ ድማ መኽዘናት እኽሊ ጥራይ እጃሞም ክተርፉን ኣብ ባይታ ዘለዉ ሰራሕተኛታት ረድኤት ድማ ነቶም ጥሜት ዝጽበዮም ዘለዉ ሚልዮናት ዝዕድልዎ ነገር ከም ዘይብሎም ገይርዎም ኣሎ። እቲ ዞባዊ ዘይርግኣት 'ኣብ ውሽጢ ዕንወት ዘሎ ዕንወት' ፈጢሩ ኣሎ፣ ኣብኡ ድማ ናይቶም ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዘለዉ ተዋሳእቲ ጂኦፖለቲካዊ ድሌታት፡ ንህይወት እቶም ኣብ ማዶ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከቡ ኣዝዮም ድኻታት ህዝብታት ብቐጥታ ኣብ ሓደጋ የውድቖ ኣሎ። ሰበ-ስልጣን ሕቡራት ሃገራት ከም ዝገለጽዎ፡ እቲ ናይ ዘመናዊ ዓለማዊ ንግዲ ምትእስሳር ማለት፡ ኣብ ወሽመጥ ዓረብ ዝፍጸም ሓንቲ ናይ ድሮን መጥቃዕቲ፡ ኣብ ውሽጢ ሰሙናት ኣብ ሓንቲ ናይ ደቡብ ሱዳን ዓዲ ናይ ጥሜት ቅልውላው ከስዕብ ይኽእል እዩ። ንኸምዚ ዝበለ ምቁራጽ ታሪኻዊ ኣብነታት እኳ እንተሃለወ፡ ናይዚ ሕጂ ዘሎ ግጭት ጽዓትን ንውሓትን ግን እቶም ልሙዳት ናይ ድልውነት መደባት ክጻወርዎ ዘይተዳለዉሉ ነዊሕ ናይ ዘይርግኣት እዋን ፈጢሩ ኣሎ። መብዛሕትኡ ግዜ፡ ናይ ረድኤት ትካላት ናብ ናይ የብስ መስመራት ክቕይሩ ይኽእሉ እዮም፣ ግናኸ እቲ ከባቢ ዘሎ መልክዓ-ምድሪን ናይቲ ግጭት ሳዕቤንን፡ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዘለዉ ናይ የብስ ኣማራጺታት ብተመሳሳሊ ሓደገኛን ኣዝዮም ክቡራትን ይገብሮም ኣሎ። ሰብኣዊ ማሕበረሰብ ሕጂ ዝተሓለዉ ናይ ባሕሪ መስመራት ክምስረቱ ይጽውዕ ኣሎ፣ እንተኾነ ግን ከምዚ ዝበለ ስጉምቲ ኣብ መንጎ እቶም ዝዋግኡ ዘለዉ ወገናት ኣብዚ እዋን እዚ ዘየለ ዝመስል ናይ ዲፕሎማሲያዊ ምትሕግጋዝ ደረጃ ይሓትት። ናይ 2026 ናይ ጽድያ ወቕቲ እናቐረበ ምስ መጸ፡ እቲ ቅድሚ እዋን ዝናብ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሓገዝ መግቢ ንምቕማጥ ዘሎ ዕድል ብቕልጡፍ ይዕጸው ከምዘሎ ስግኣት ኣሎ። ዝተረጋገጸ ናይ ባሕሪ ሃዋህው እንተዘይሃልዩ፡ ዓለም ካብቲ ብቐጥታ ብኲናት ማእከላይ ምብራቕ ዝመጽእ ሞት ንላዕሊ፡ ብሰንኪ ክከላኸል ዝከኣል ሞት ዝመጽእ ወሰኽ ክትርኢ ከም እትኽእል ሕቡራት ሃገራት የጠንቅቕ። ዓለማዊ ማሕበረሰብ ሕጂ ሰብኣዊ መራኽብ ካብቲ ዞባዊ ግጭት ስልታዊ ምንቅስቓሳት ንምፍልላጥ ሞራላውን ሎጂስቲካውን ግዴታ ይገጥሞ ኣሎ፣ እቶም ናይቲ ኲናት 'ስቕ ዝበሉ ግዳያት' ኣብ መንጎ እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ናይ መድሕን ዋጋን ዝተቐየረ መስመር መራኽብን ተዓጊቶም ንጥሜት ከይቃለዑ ምርግጋጽ የድሊ።