ሰኑይ ምሸት ኣብ ሰዓታት ጸልማት፡ እታ ገማግም ባሕሪ ዝኾነት ከተማ ኪስማዮ፡ ህይወት እቲ ንነበርቲ እቲ ከባቢ ፍሉጥ ዝነበረ ጋዜጠኛ ኣብሽር ኻሊፍ ሺደ ዑመር ብዝቐዘፈ ድምጺ ተዂሲ ተናዊጻ። እቲ ብ2 መጋቢት 2026 ዘጋጠመ ፍጻመ፡ እታ ሃገር ፖለቲካዊ ምርግጋእ ንምምጻእ ትጽዕር እኳ እንተሃለወት፡ ንጋዜጠኛታት ሶማል ዝስዕቦም ዘሎ ዘይርጉእ ኩነታት ዘዘኻኽር ሕማቕ ፍጻመ እዩ። ካብቲ ቦታ ዝበጽሐ ጸብጻባትን ብሃገራዊ ማሕበር ጋዜጠኛታት ሶማል (NUSOJ) ዝተረጋገጸን ሓበሬታ ከም ዘመልክቶ፡ ዑመር ኣብ ሓደ ብቕጽበት ናብ ሓደጋ ዝተቐየረ ግጭት ዒላማ ኮይኑ፡ ንመሳርሕቱን ንማሕበረሰቡን ኣብ ዓሚቕ ሓዘን ኣውዲቕዎም ኣሎ። ምስቲ ተዂሲ ተተሓሒዙ ሓደ ኣባል ፖሊስ ብቕልጡፍ ምትሓዙ፡ ተሓታትነት ንምስፋን ተስፋ ዝህብ እኳ እንተኾነ፡ እቲ ናይቲ ቅትለት ድራኸ ግን ገና ኣብ መባእታዊ ደረጃ መርመራ ተሸፊኑ ይርከብ። ንብዙሓት ነበርቲ ጁባላንድ፡ ዑመር ካብ ጋዜጠኛ ንላዕሊ እዩ ነይሩ፤ ንሱ ኣብ መንጎ እቲ ዝተሓላለኸ ምምሕዳራዊ ለውጥታት ክልላዊ መንግስትን እቲ ተኣፋፊ ሰላም ዘሕልፍ ዘሎ ህዝብን ከም ድልድል ኮይኑ የገልግል ነይሩ። ስርሑ መብዛሕትኡ ግዜ ናብ ቅድሚት ህዝባዊ ዘተ ዘምጽኦ ኮይኑ፡ ሞቱ ድማ ኣብዚ ዓመት እዚ ኣብ ሶማል ዝተመዝገበ ናይ መጀመሪያ ቅትለት ጋዜጠኛ ኮይኑ፡ ነቲ ኣብቲ ዓውዲ ዝነበረ ተዛማዲ፡ ዋላ እኳ ወጥሪ ዝመልኦ እንተነበረ፡ ህድኣት ዘበላሸወ እዩ። ኪስማዮ፡ እታ ስትራቴጂካዊት ርእሰ ከተማ ክልል ጁባላንድ፡ ንነዊሕ እዋን ማእከል ቁጠባዊ ተስፋን ብድሆታት ጸጥታን ኮይና ዝጸንሐት ኮይና፡ ድሕንነት ጋዜጠኛታታ ድማ ንዲሞክራስያዊ ጥዕና እቲ ዞባ ወሳኒ መለክዒ እዩ። ሃገራዊ ማሕበር ጋዜጠኛታት ሶማል ነቲ ፍጻመ ብትሪ ብምኹናን፡ ሰበስልጣን እቲ ናይ ፍርዲ መስርሕ ብሰንኪ ሞያዊ ምትእስሳር እቲ ገበነኛ ከይዕንቀፍ ንምርግጋጽ ይጽውዕ ኣሎ። ሶማል ብታሪኽ ሓንቲ ካብተን ንሰራሕተኛታት መራኸቢ ብዙሃን ኣብ ዓለም ኣዝየን ሓደገኛታት ቦታታት ኮይና ትስራዕ ኮይና፡ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝቐጸለ ግጭትን ህላወ ጥሩፋት ጉጅለታትን ናይ ምፍርራህን ዓመጽን ባህሊ ፈጢሩ እዩ። እታ ሃገር ኣብ ገለ ዓውድታት ጸጥታ ምምሕያሽ እኳ እንተተርኣየ፡ ጋዜጠኛታት ካብ መንግስታውያንን መንግስታውያን ዘይኮኑ ኣካላትን ዘለዎም ተቓላዕነት፡ ነጻን ክፉትን ሕብረተሰብ ንምህናጽ ዓቢ ዕንቅፋት ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ። እዚ ናይ መወዳእታ ቅትለት፡ ከም NUSOJ ዝበሉ ውድባት ንዓመታት ክቃለስዎ ዝጸንሑ ናይ ዘይምሕታት ባህሊ ዘጉልሕ ኮይኑ፡ ጽኑዕ ክሲ እንተዘይተመስሪቱ፡ ከምዚኦም ዝበሉ ናይ ዓመጽ ተግባራት ንኣገደስቲ ድምጽታት ምዕባስ ክቕጽሉ ምዃኖም ይሕብር። ሶሉስ ንጉሆ ኣብ ኪስማዮ ጸሓይ ክትበርቅ ከላ፡ ናይቲ ከባቢ ጋዜጠኛታት ኣኽብሮቶም ንምግላጽ ተኣኪቦም፡ ብዙሓት ድማ እቲ ኣብ ናጽነት ፕረስ ተመዝጊቡ ዘሎ ዕቤት ኣብ ሓደጋ ከምዘሎ ስግኣቶም ገሊጾም። እቲ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝካየድ ሰብኣዊ መሰላትን ምሕደራን ብቐረባ ዝከታተል ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ እቲ ዝተታሕዘ ፖሊስ ዝካየድ ሕጋዊ መስርሕ ብጥንቃቐ ክከታተሎ ትጽቢት ይግበር። ካብቲ ቅጽበታዊ ሕጋዊ ሳዕቤናት ወጻኢ፡ ሞት ኣብሽር ኻሊፍ ሺደ ዑመር፡ ኣብቲ ኣብ ናቱ ናይቲ ከባቢ ግንዛበን ጋዜጠኛዊ ተኣማንነትን ዝምርኮስ ዝነበረ ክፍሊ ዜና ሃጓፍ ገዲፉ ኣሎ። መሳርሕቱ ንዑመር ንሓቂ ዝተወፈየ ሰብ ከም ዝነበረ ይገልጽዎ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ድማ ኣብ መንጎ ዜናን ሓደጋን ዘሎ ጋግ ኣዝዩ ቀጭን ኣብ ዝኾነሉ ሃዋህው ይሰርሕ ከም ዝነበረ ይገልጹ። እቲ መርመራ እናቀጸለ ምስ ከደ፡ ትኹረት ኣብቲ ምምሕዳር ጁባላንድ ኣህጉራዊ ደረጃ ፍትሕን ግሉጽነትን ዘማልአ ፍርዲ ከቕርብ ይኽእል ድዩ ኣይኽእልን ዝብል ይኸውን። ውጽኢት እዚ ጉዳይ እዚ፡ ኣብ ምሉእ ዓመት 2026 ንደሕንነት ጋዜጠኛታት ሶማል ኣንፈት ዝህብ ክኸውን እዩ፤ እዚ ዓመት እዚ ናብ ዓመጽ ዝተመልሰሉ ድዩ ወይስ ነቶም ሓቂ ዝዛረቡ ሰባት ንድሕንነቶም መቐይሮ ዝኾነሉ ዓመት ተባሂሉ ክዝከር ምዃኑ ዝውስን እዩ።