ብ1 መጋቢት 2026 ኣብ ልዕሊ ቀይሕ ባሕሪ ጸሓይ ክትበርቅ ከላ፡ እቲ ናይ ወጋሕታ ህድኣት ብልሙድ ናይ ባሕሪ ትራፊክ ዘይኮነስ፡ ካብ ርእሰ ከተማታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ብዝተበገሳ ወተሃደራዊ መጓዓዝያ ነፈርቲ ድምጺ ተሰይሩ። ኣብ መላእ ማእከላይ ምብራቕ ዘይተጸበኻዮ ኪነቲካዊ መጥቃዕትታት ዝተፈጸመሉ ለይቲ ስዒቡ፡ እቲ ጂኦ-ፖለቲካዊ ምንቅጥቃጥ ናብ ኣህጉር ኣፍሪቃ በጺሑ ኣሎ፣ እዚ ድማ ንመንግስታት ካብ ኣዲስ ኣበባ ክሳብ ኣስመራ ምስ ግዜ ኣብ ዝግበር ህውኽ ቅድድም ክኣትዉ ኣገዲድዎም ኣሎ። እዚ ሰፊሕ ምንቅስቃስ፡ ኣሽሓት ዜጋታት ኣፍሪቃ ናብ ናይ ምሉእ ዓቐን ውግእ ብቕልጡፍ ኣብ ዝጥሕል ዘሎ ዞባ ተዓጊቶም ኣብ ዝርከቡሉ ዘለዉ እዋን፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን ታሪኽ ካብ ዝተራእዩ ዝዓበዩ ናይ ህጹጽ እዋን ምውጻእ ስርሒታት ሓደ እዩ። ኣብ ኤርትራ፡ እታ ሃገር ምስቲ መተሓላለፊ ቀይሕ ባሕሪ ዘለዋ ጥሕል ዝበለ ቅርበት፡ ልዑል ናይ ጥንቃቐ ኩነታት ክእወጅ ገይሩ ኣሎ፣ ሰበ-ስልጣን ድማ ድሕነት ዜጋታቶም ኣብ ወጻእን ውሕስነት ገማግም ባሕሮምን ንምርግጋጽ ምስ ኣህጉራዊ ትካላት ባሕሪ ብቐረባ ይተሓባበሩ ኣለዉ። እቲ ብናይ ከባቢ ግጭታት ዝጀመረ ምስሕሓብ፡ ሕጂ ናብ ዞባዊ ባርዕ ተቐይሩ፡ ኣገደስቲ ናይ ንግዲ መስመራት ንምቁራጽን ሚልዮናት ሰባት ንምፍንቃልን የፈራርህ ኣሎ። ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ኬንያን ግብጽን ዝተራእየ ተመሳሳሊ ስጉምቲ ብምስዓብ፡ ሰበ-ስልጣን ንስደተኛታት ሰራሕተኛታትን ዲፕሎማሰኛታትን ንምምላስ ንግዳውን ወተሃደራውን በረራታት ንምክራይ ኣብ ዝሰርሑሉ ዘለዉ እዋን፡ ናይ 24 ሰዓት ማእከል ቅልውላው ከምዘጣየሸ ኣረጋጊጹ። ብዙሓት ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ኣብ ሃገራት ወሽመጥን ሌቫንትን (Levant) ተቆጺሮም ስለዝሰርሑ፡ እዚ ዞባታት እዚ ድማ ብሰንኪ ምስፍሕፋሕ ወተሃደራዊ ስርሒታት ልዑል ሓደጋ ዘለዎም ቦታታት ተባሂሎም ስለዝውሰዱ፡ እቲ ሎጂስቲካዊ ብድሆ ኣዝዩ ዓቢ እዩ። ብዙሓት ነቲ ኣብ እዋን ኲናት ሕድሕድ ሱዳንን ውድቀት ሊብያን ዝነበረ ዘስካሕክሕ ምውጻእ ዜጋታት ስለ ዝዝክሩዎ፡ ታሪኻዊ ተዘክሮ ኣብዚ ሕጂ ዘሎ ራዕዲ ዓቢ ተራ ይጻወት ኣሎ፣ ይኹን እምበር ናይዚ ሕጂ ዘሎ ቅልውላው ማእከላይ ምብራቕ ስፍሓት ዝያዳ ዝተሓላለኸ ስርሒታዊ ሃዋህው ዝፈጥር እዩ። ካብቲ ናይ ውልቀሰባት ቅጽበታዊ ድሕነት ወጻኢ፡ እቲ ግጭት ኣብ ዓለማዊ ቁጠባ ጽልዋ ኣሕዲሩ ኣሎ፣ ናይ ቀይሕ ባሕሪ መጓዓዝያ መድሕን (insurance) ዋጋ ንሰማይ ክዓርግ ከሎ፡ ዋጋ ጸዓት ድማ ብዓቢኡ ይለዋወጥ ኣሎ። ንቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ምርግጋእ መጻብቦ ባብ ኤል-መንደብ ጉዳይ ንግዲ ጥራይ ዘይኮነስ፡ መሰረት ሃገራዊ ጸጥታ እዩ፣ እዚ ድማ ነዚ ሕጂ ዘሎ ዘይምርግጋእ ንዞባዊ ሰላም ቀጥታዊ ስግኣት ይገብሮ። መራሕቲ ሃገራት ኣብ መንጎ ኣህጉራዊ ኪዳናት ረብሓታቶም ንምሕላው ሓባራዊ መርገጺ ንምሓዝ ኣብ ዝጽዕሩሉ ዘለዉ እዋን፡ ኣብ ውሽጢ ሕብረት ኣፍሪቃ ዘለዉ ዲፕሎማሰኛዊ መስመራት ብጥዑም ንጥፈታት ይንቀሳቀሱ ኣለዉ። ኩነታት እናማዕበለ ምስ ከደ፡ ትኹረት ኣብ ሰብኣዊ ጉዳያት ጥራይ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ፣ ትካላት ረድኤት ድማ ቅልጡፍ ናይ ሰላም ስጉምቲ እንተዘይተወሲዱ፡ እቲ ሰብኣዊ ሳዕቤን ነቲ ድሮ ተጸቒጡ ዘሎ ትሕተ-ቅርጺ ጎረባብቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ከቢድ ጾር ክኸውን ከም ዝኽእል የጠንቅቓ ኣለዋ። እዚ ናይ ምውጻእ ጻዕርታት ምስቲ እናተጋፍሐ ዝኸይድ ዘሎ ዓመጽ ክመጣጠን ይኽእል ድዩ ወይስ እቲ ናይ ድሕነት መተሓላለፊ ዕድል ነቶም ኣብ ማእከል ሓዊ ተታሒዞም ዘለዉ ብቕልጡፍ ይዕጸው ኣሎ ንዝብል ንምውሳን ዝመጹ መዓልታት ወሰንቲ ክኾኑ እዮም።