ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ መንጎ ልሙድ ኩውንነታዊ ውግእን ዝማበለ ዲጂታላዊ ምዝባዕን ዘሎ ተለዋዋጢ ምትእኽኻብ ሒዛ ትጓዓዝ ኣላ። ኣብ ኢትዮጵያ፡ ፌደራላዊ መንግስቲ ክልተ-ገጽ ዘለዎ ብድሆ የጋጥሞ ኣሎ፦ ዳግማይ ዝተበገሰ ናይ ኣምሓራ ዕጥቃዊ ናዕቢ (ፋኖ) ከም ደብረ ታቦር ዝበሉ ዓበይቲ ከተማታት ዝተቖጻጸረሉን፡ ምስ ኤርትራ ድማ ብዛዕባ ኣፍደገ ቀይሕ ባሕሪ ዘሎ ዲፕሎማስያዊን ወታደራዊን ምስሕሓብን እዩ። እዚ ዞባዊ ምስሕሓብ፡ ንጡፍ ግጭት ዘምስል ብኣርቲፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) ዝተዳለወ ፕሮፓጋንዳ ብሓደገኛ መገዲ ይጋደድ ኣሎ፣ እዚ ድማ ብሃንደበት ንዝፍጠር ወጥሪ መበገሲ ክኸውን ይኽእል እዩ። ብተመሳሳሊ ግዜ፡ እቲ ናይ ሱዳን ኲናት ሕድሕድ ናብ ዞባታት ኮርዶፋን ተሰጋጊሩ ኣሎ፣ እዚ ድማ ብድሮን ዝምራሕ ናይ ምድኻም ስልትን ብሰራዊት ሱዳን (SAF) ኣብ ልዕሊ ፈጣን ደገፍ ሓይልታት (RSF) ዝተመዝገበ ስትራቴጂካዊ ዓወታትን ዝተሓወሰ እዩ።

ስትራቴጂካዊ መበገሲታት

  • ከም መሳርሒ ዝውዕል AIን ዲፕፌክን (Deepfakes)፦ ብዛዕባ ምስሕሓብ ባሕሪ ኢትዮጵያን ኤርትራን ንርድኢት ህዝብን ወታደራዊ ድልውነትን ንምድንጋር ዝጥቀሙሉ ጋህዲ ዝመስሉ ዲጂታላዊ ዛንታታት።
  • ናይ ውሽጢ ዓዲ ጸጥታዊ ሃጓፍ፦ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ኢትዮጵያ (ENDF) ናብ ሰሜናዊ ዶባት ዳግማይ ምውፋሩ፡ ሚሊሻታት ፋኖ ኣብ ክልል ኣምሓራ ንጥፈታቶም ንከስፍሑ ዕድል ሂብዎም ኣሎ።
  • ምስፍሕፋሕ ሰብ-ኣልቦ ነፈርቲ (Drones)፦ ኣብ ውሽጣዊ ግጭት ኢትዮጵያን ኲናት ሕድሕድ ሱዳንን ዘሎ ማእከላይ ተራ ቴክኖሎጂ ድሮን፡ ንልዑል ሞት ሲቪላትን ምቁራጽ መስመራት ረድኤትን ምኽንያት ይኸውን ኣሎ።
  • ኣብ ሃብቲ ዝተመርኮሰ ተጻዋርነት፦ ኤርትራ ኣብ መንጎ እቲ ዞባዊ ናዕቢ፡ ቁጠባዊ ምርግጋእን ናይ ጸዓት ናጽነትን ንምርግጋጽ ኣብ ፕሮጀክትታት ዕደና ቢሻን ኮሉሊን ዘለዋ ስትራቴጂካዊ ቆላሕታ።
  • ህላወኣዊ ጂኦፖለቲካ፦ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ንኣፍደገ ቀይሕ ባሕሪ ከም ዘይተሓላለኽ ሃገራዊ ረብሻ ገይሮም ምቕራቦም፡ ንዞባዊ ወጥሪ ናብ 'ቅድመ-ኲናት' ደረጃ የብጽሖ ኣሎ።

ናይ መጻኢ ኣንፈት

እቲ ናይ ቀረባ መጻኢ፡ ብሰንኪ እቲ ብ-AI ዝተዳለወ ናይ ሓሶት ሓበሬታን ምንቅስቓስ ሰራዊትን፡ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን 'ብሃንደበት ዝፍጠር ኲናት' ከጋጥም ልዑል ተኽእሎ ከምዘሎ ይሕብር። ኣብ ኢትዮጵያ፡ ሚሊሻታት ነቲ ፌደራላዊ መንግስቲ ኣብ ብዙሕ ግንባራት ተዋፊሩ ምህላዉ ከም ዕድል ብምጥቃም፡ ኣብ ክልል ኣምሓራ ነዊሕ ዝጸንሕ ዕጥቃዊ ናዕቢ ክርአ ተኽእሎ ኣሎ። ኣብ ሱዳን፡ ሰራዊት ሱዳን (SAF) ንኸበባ ካዱግሊ ኣብ ምስባር ዘርኣዮ ዓወት፡ ዝሰፍሐ ናይ መጥቃዕቲ ስጉምቲ ምልክት ክኸውን ይኽእል እዩ፣ ይኹን እምበር ፈጣን ደገፍ ሓይልታት (RSF) ኣብ ልዕሊ ሲቪላዊ ዒላማታት ዝጥቀሙሉ ዘለዉ ድሮናት ነቲ ሰብኣዊ ቅልውላውን ምዝብልናን ከጋድዶ እዩ። ስትራቴጂካዊ ምርግጋዕ፡ ኣብ ዓቕሚ ዞባውያን ተዋሳእቲ ንዲጂታላዊ ፕሮፓጋንዳ ካብ ወታደራዊ ውሳነታት ናይ ምፍላይ ዓቕሚ ዝተመርኮሰ ክኸውን እዩ።