እታ ብህዱእ ገማግም ባሕርን ብርቱዕ ናይ ቱሪዝም ኢንዱስትሪን እትፍለጥ ገማግም ባሕሪ ከተማ ፖርቶ ቫላርታ፡ 23 እሱራት ናብቲ ከባቢ ዘሎ ዱርን ከተማን ዝሃደሙሉ ብጥንቃቐ ዝተወደበ ምህዳም እሱራት ስዒቡ፡ ኣብ ማእከል ቅልውላው ሃገራዊ ጸጥታ ወዲቃ ኣላ። እቲ ፍጻመ ሶሉስ ወጋሕታ፡ ብሓጺን ዝተሸፈኑ ዕጡቓት ተሽከርከርቲ ዝሓዘ ቃፍላይ ናብቲ ዞባዊ ቤት ማእሰርቲ ምስ ወረደ እዩ ተጀሚሩ። ብመሰረት ናይ ዓይኒ ምስክርነትን ቀዳማይ ጸብጻባት ፖሊስ ክፍለ ሃገር ጃሊስኮን፡ እቶም መጥቃዕቲ ዝፈጸሙ ሰባት ነቲ ቀንዲ ሰሜናዊ ኣፍደገ ንምውቃዕ ከቢድ ናይ ኢንዱስትሪ መኪና ተጠቒሞም፡ እዚ ድማ ውሽጣዊ ሓበሬታ ወይ ሰፊሕ ስለያ ከም ዝነበሮም ብዘመልክት ብልክዕ ንሓያሎ ደረት ጸጥታ ሰጊሮምዎ። እቲ ምስባር ስዒቡ ኣብ መንጎ ክፍሊ ጸጥታ እቲ ቤት ማእሰርትን እቶም ዕጡቓት ጉጅለታትን ቀጻሊ ግጭት ተኻይዱ፡ እቶም ዕጡቓት ድማ ዒላማታቶም ንምውጻእ ታክቲካዊ ምንቅስቓሳትን ናይ ምክልኻል ተኹስን ተጠቒሞም። እዚ ፍጻመ እዚ ከባቢያዊ ናይ ገበን ጉዳይ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንልኡላዊ ስልጣን መንግስቲ ሜክሲኮ ዓቢ ብድሆ ዝውክል እዩ፣ እዚ ድማ ብክኢላታት ጸጥታ ደቡባዊ ክፍለ ዓለም (Global South) ብተደጋጋሚ ዝትንተን ድኽመት ትካላት ዘቃልሕ እዩ። ንሓደ ብጽኑዕን ስነ-ስርዓት ዘለዎን ሃገራዊ ናይ ጸጥታ መዋቕር ዝለመደ ኤርትራዊ ተዓዛቢ፡ ሓደ ብመንግስቲ ዝመሓደር ትካል ብዘይመንግስታዊ ኣካላት ብቐሊሉ ክድፈር ምርኣይ፡ ናይ ገበን ውድባት ምስ መንግስቲ ዝወዳደር ሃብቲ ክእክቡ ከለዉ ህዝባዊ ርእይቶ ንምዕቃብ ዘሎ ዝተሓላለኸ ነገራት ዘዘኻኽር እዩ። እቶም ዝሃደሙ ሰባት ምስ ካርቴል ሓድሽ ወለዶ ጃሊስኮ (CJNG) ዝተኣሳሰሩ ካብ ማእከላይ ክሳብ ላዕለዋይ ደረጃ ዘለዎም ኣባላት ከምዝርከብዎም ይእመን፣ እዚ ጉጅለ እዚ ምስ ፌደራላዊን ክፍለ-ሃገራውያን ሓይልታትን ቀጥታዊ ግጭት ንምእታው ድልውነቱ እናርኣየ ዝመጸ እዩ። እቲ ብከባቢያዊ ሰበ-ስልጣን ዝተገለጸ ማዕበል ዓመጽ፡ ነቲ ምህዳም እሱራት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ መላእ እታ ከተማ ዝተተግበሩ ተኸታታሊ ናይ ምድንጋር ታክቲክ፡ ንኣብነት ምቅጻል ተሽከርከርቲን ኣብ ቀንዲ መገድታት ጎማ ዝበጥሱ ሽንቲሮታት ምቕማጥን፡ ወተሃደራዊ ሓገዝ ንከይመጽእ ንምድንጓይ ዘጠቓልል እዩ። እዚ ናይ 'ናርኮብሎክዮስ' (narcobloqueos) ስትራተጂ ኣብ ሜክሲኮ ናይ ካርቴል ስርሒታት ምልክት ኮይኑ ኣሎ፣ ይኹን እምበር ከም ፖርቶ ቫላርታ ዝኣመሰለ ፍሉጥ ናይ ቱሪዝም ቦታ ብዓወት ምትግባሩ ኣብቲ ግጭት ድፍረት ዝመልኦ ወሰኽ ዘርኢ እዩ። እቲ ሃደን ኣብ ካልኣይ መዓልቱ ኣብ ዝኣተወሉ እዋን፡ ሃገራዊ ሓለዋን ሓይሊ ባሕሪ ሜክሲኮን ሓዊሱ ፌደራላዊ ሓይልታት ተኸታታሊ ናይ መርመራ ነጥብታት ኣጣይሾምን ኣብ ኣኽራናት ሲየራ ማድሬ ኦክሲደንታል (Sierra Madre Occidental) ገለ ካብቶም ሃደምቲ ሃዲሞምሉ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም ተባሂሉ ዝእመነሉ ናይ ኣየር ፍተሻ የካይዱ ኣለዉ። ሳዕቤን ናይዚ ጸጥታዊ ውድቀት እዚ ኣብቲ ካብ ቀጥታዊ ወተሃደራዊ ግጭት ይልቅ ማሕበራዊ መደባት ዘተኩር ፖሊሲኡ ቀጻሊ ነቐፌታ ዝገጥሞ ዘሎ ላዕለዋይ ደረጃ ምሕደራ ሜክሲኮ ይስምዕ ኣሎ። ነቐፍቲ ከምዚ ዝበለ መርገጺ ንገበናውያን ውድባት ሓይሊ ንከከማችዉን ኣብ ምምሕዳር ከተማታት ንክሰርጹን ዕድል ሂብዎም ይብሉ፣ እዚ ድማ ኣብዚ ሰሙን እዚ ዝተራእየ ስርዓታዊ ምፍራስ ኣስዒቡ። ካብ ዞባዊ ኣረኣእያ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ጽንዓት መንግስትን ዕቀባ ዶባትን ከም መሰረት ሃገራዊ ህላወ ዝርኣየሉ፡ እቲ ናይ ሜክሲኮ ኩነታት ብዛዕባ ምሽርሻር ናይቲ መንግስቲ ሕጋዊ ሓይሊ ናይ ምጥቃም ብሕታዊ መሰሉ መጠንቀቕታ ዝህብ እዩ። ኣብ መንጎ ሜክሲኮን ኤርትራን ዘሎ ጂኦግራፊያዊ ርሕቀት ሰፊሕ እኳ እንተኾነ፡ እቲ መሰረታዊ መትከላት ልኡላውነትን ኣድላይነት ድልዱልን ዘይተበከለን ናይ ጸጥታ መሳርሒን ዓለማዊ ስክፍታ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ። ዓለምለኻዊ ማሕበረሰብ፡ ዞባዊ ጎረባብቲ ሓዊሱ፡ መንግስቲ ሜክሲኮ ስርዓት ክመልስን ነቶም ሃደምቲ ዳግማይ ክሕዝን ይኽእል ድዩ ወይስ እዚ ፍጻመ እዚ ንገበናውያን ኣካላት ንስልጣን መንግስቲ ንምብዳህ ዝያዳ ከተባብዖም እዩ ንዝብል ብጥንቃቐ ይከታተሉ ኣለዉ። እታ ከተማ ንኣህጉራውያን በጻሕቲ ውሕስቲ ቦታ ምዃና ዘለዋ ስም ንቁጠባዊ ጥዕናኣ ኣገዳሲ ስለዝኾነ፡ ኣብ ፖርቶ ቫላርታ ዝበጽሕ ቁጠባዊ ጽልዋ እውን ዓቢ ስክፍታ ፈጢሩ ኣሎ። ናይ ጸጥታ ተንተንቲ ከም ዝሕብርዎ፡ ቆራጽ ግብረ-መልሲ እንተዘይተገይሩ፡ እቲ ሕጊ ኣልቦነት ዝብል ኣረኣእያ ናብ ምንካይ ናይ ወጻኢ ወፍሪን ቱሪዝምን ከምርሕ ይኽእል እዩ፣ እዚ ድማ ነቲ ዞባ ዝያዳ ዘይርጉእ ይገብሮ። ጸሓይ ኣብ ልዕሊ ፓሲፊክ ክትዓርብ ከላ፡ መንግስቲ ሜክሲኮ መንደቕኡ ከምቲ ሶሉስ ንግሆ ዘርኣዮ ቀዳድ ከምዘይኮነ ንምርጋጽ እናተቓለሰ እቲ ሃደን ይቕጽል ኣሎ። ከምዚ ዝበለ ምህዳም ዘድልዮ ምውህሃድ፡ ኣብቲ ከባቢያዊ ናይ ፍርዲን ቤት ማእሰርትን ስርዓታት ዘሎ ዓሚቕ ብልሽውና የመልክት፣ ኣብኡ ድማ ትሑት ደሞዝን ምፍርራህን ንሓለውቲ ብጽልዋ ካርቴል ተቓላዕቲ ይገብሮም። እዚ ካብቲ ኣብ ካልእ ክፍላት ዓለም ዝርአ፡ ወተሃደራዊን ፖሊስን ኣብ ትሕቲ ሓደ ሃገራዊ ዕላማ ዝተወሃሃዱሉ ማእከላይ ስነ-ስርዓት ኣዝዩ ዝረሓቐ እዩ። ዓለም ኣብ ሓደ ካብቶም ፍሉጣት ገማግም ባሕሪ ሃገረ ሜክሲኮ ልዕልና ሕጊ ዳግማይ ክረጋገጽ ይኽእል ድዩ ንዝብል ክትዕዘብ ከላ፡ ዝመጹ መዓልታት ንጸጥታዊ መሳርሒ ሜክሲኮ ዓቢ ፈተና ክኾኑ እዮም።