ስትራቴጂካዊ ትንተና፡ ማእከላይ ምብራቕ ኣብ መንጎ እቲ "ናይ 15 ነጥቢ ናይ ሰላም ትልሚ"ን ወተሃደራዊ ጸቕጥን

ህሉው ምዕባለታት፡ ንመጻኢ ማእከላይ ምብራቕን ዞባ ቀይሕ ባሕርን ዝውስን ወሳኒ መቐይሮ እዩ። ነዚ ዝተሓላለኸ ኩነታት ን ምርዳእ፡ ነቶም ናይ መወዳእታ ወተሃደራዊ ምንቅስቓሳት ምስ ዓሚቝ ስትራቴጂካዊ ትንተና ብምዝማድ ንምርምር።

ቀንዲ ዜናታት

• ምውፋር USS Tripoli: እታ ግዙፍ ናይ መጥቃዕቲ መርከብ USS Tripoli፡ 2,000 ማሪንስ (Marines) ከምኡ’ውን ምዕቡላት F-35B Lightning II ዝዓይነተን ስተልዝ (stealth) ተዋጋእቲ ነፈርቲ ሒዛ ናብ ማእከላይ ምብራቕ ትግስግስ ኣላ።
• ናይ ቻይና ሳተላይት ስለያ: እታ MizarVision ዝተባህለት ናይ ቻይና AI ትካል፡ እታ መርከብ ኣብቲ ኣብ ህንዳዊ ውቅያኖስ ዝርከብ ወተሃደራዊ መዓስከር ዲየጎ ጋርሲያ (Diego Garcia) ነዳዲ ንምምላእ ንሓጺር ግዜ ደው ከም ዝበለት ዘረጋግጽ ናይ ሳተላይት ምስልታት ዘርጊሓ።
• ወፍሪ ኤፒክ ፊዩሪ (Operation Epic Fury): እቲ ብፕረዚደንት ትራምፕ ዝተጀመረ ወተሃደራዊ ወፍሪ ካብቲ ዝተወሰነሉ ግዜ ንላዕሊ ስለዝቐጸለ፡ ፔንታጎን ካብ ደቡብ ኮርያ THAAD (Terminal High Altitude Area Defense) ዝተባህለ ናይ ሚሳይል መከላኸሊ ባተሪ ናብቲ ዞባ ኣግዒዙ ኣሎ።
• እቲ ናይ 15 ነጥቢ ናይ ሰላም እማመ: ፕረዚደንት ትራምፕ፡ ኢራን ኑክሌራዊ ትሕተ-ቅርጻኣ ክትፈርስን ንዞባውያን ወኪላታ እትህቦ ደገፍ ከተቋርጽን ዝሓትት ናይ መወዳእታ ዲፕሎማሲያዊ መጠንቀቕታ (ናይ ሰላም ትልሚ) ኣቕሪቡ ኣሎ።

ዓሚቝ ትንተና፡ ሕቶን መልስን

ሕ1: ቀንዲ ጠለባት እቲ ናይ 15 ነጥቢ ናይ ሰላም እማመ እንታይ እዮም?

መ: እቲ ትልሚ ብመሰረቱ ካብ ኢራን ስትራቴጂካዊ ኢድ ምሃብ ዝሓትት እዩ። እቶም ቀንዲ ኣዕኑድ ድማ እዞም ዝስዕቡ እዮም:

1. ኣብ ናታንዝ (Natanz)፡ ኢስፋሃን (Isfahan)፡ ከምኡ’ውን ፎርዶው (Fordow) ዝርከቡ ኑክሌራዊ ትካላት ምዕጻው።
2. ንኣህጉራዊ ትካል ኑክሌራዊ ጸዓት (IAEA) ኣብ ኩሉ ኑክሌራዊ ንጥፈታት ኢራን ምሉእን ግሉጽን ቁጽጽር ክገብር ስልጣን ምሃብ።
3. ንዞባውያን ወኪላት (ከም ሂዝቦላህ፡ ሓማስን ሑቲን) ዝወሃብ ኩሉ ፋይናንሳዊ ደገፍን ዕጥቅን ምቁራጽ።
4. መስመር ወሽመጥ ባሕሪ ሆርሙዝ (Strait of Hormuz) ንሓዋሩ ክፉትን ንመጓዓዝያ ምቹእን ኮይኑ ክተርፍ ምርግጋጽ።
5. ዓቕሚ ሚሳይላት ኢራን ንሓጺር ርሕቀት ናይ ምክልኻል ጥራይ ከም ዝኸውን ምግባር፡ ብብዝሕን ብርሕቀትን ድማ ኣህጉራዊ ደረት ምንባር።

ሕ2: እቲ ካብ "48 ሰዓታት" ናብ "5 መዓልታት"፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ናብ ሰሙናት ዝተሰጋገረ ናይ ግዜ ገደብ ብኸመይ ክርአ ይከኣል?

መ: እዚ ዝቀያየር ዘሎ ናይ ግዜ ገደብ፡ እቲ ግጭት ካብ ንጹህ ወተሃደራዊ ስርሒት ናብ ስነ-ልቦናውን ፕሮፓጋንዳውን ኲናት ይቕየር ከምዘሎ ዘመልክት እዩ።

• ስነ-ልቦናዊ ጸቕጢ: ኣመሪካን እስራኤልን ደጋጊመን "ቀረባ" መጥቃዕቲ ከም ዝፍጸም ብምምልካት፡ ድሕሪኡ ድማ ግዜ ብምንዋሕ፡ ንመሪሕነት ኢራን ኣብ ልዑል ንቕሓት ከም ዝጸንሑ ብምግባር ስትራቴጂካዊ ድኻምን ውሽጣዊ ወጥሪን ይፈጥራ ኣለዋ።
• ወተሃደራዊ ሓቂ: እቲ ምድንጓይ፡ ንUSS Tripoliን ካልኦት ወተሃደራዊ ዓቕምታትን ናብ መጥቃዕቲ ዝፍጽምሉ ቦታታት ንምብጻሕ እኹል ግዜ ንምሃብ ዝተገብረ "ስትራቴጂካዊ ምድንጋር" ክኸውን ይኽእል እዩ።
• ዲፕሎማሲያዊ ጽልዋ: እቲ ዝተናወሐ ግዜ ንኢራን ኣብ ትሕቲ ብርቱዕ ጸቕጢ ኮይና ነቲ ናይ 15 ነጥቢ እማመ ዳግማይ ክትሓስበሉን ክትቅበሎን ዕድል ይህባ።

ሕ3: ሓንቲ ናይ ቻይና ትካል ስለምንታይ ኣብዚ እዋን እዚ ናይ USS Tripoli ናይ ሳተላይት ምስልታት ክትዝርግሕ መሪጻ?

መ: ቻይና ምንቅስቓሳት ኣመሪካ ብቐጥታ ትከታተሎ ከምዘላ ንምምልካት፡ ርእሳ ከም ዓለምለኻዊት ሓይሊ ተርእይ ኣላ። ነዚ ሓበሬታ እዚ ብምሃብ፡ ቻይና ንኢራን ካብ መጥቃዕቲ ንክትከላኸል ወይ ንክትሃድም ስትራቴጂካዊ ብልጫ ትህባ ኣላ፤ እዚ ድማ ዘመናዊ ናይ ውግእ ዓውዲ ናብ ዲጂታላውን ኦርቢታላውን (ህዋ) ከም ዝሰፈሐ ዘርእይ እዩ።

ሕ4: እዚ ናይ ሰላም ትልሚ ኣብ ውሽጣዊ ኩነታት ኢራንን ድሕነት እስራኤልን እንታይ ጽልዋ ኣለዎ?

መ: * ንኢራን: እቲ ትልሚ ካብቲ ዘሕቅቕ ቁጠባዊ ቅልውላውን ናይ መነባብሮ ቅሉውላውን መውጽኢ ክኸውን ይኽእል እዩ። ይኹን እምበር፡ ዞባዊ ጽልዋኣን ወተሃደራዊ መከላኸሊኣን ክትስውእ ስለ ዝሓትት፡ መሪሕነት ኢራን ነዚ ስምምዕ እዚ ከም "መርዚ ምስታይ" ገይሮም እዮም ዝርእይዎ።

• ንእስራኤል: ምውፋር ስርዓት THAAD ንባሊስቲክ ሚሳይላት ዝከላኸል ቅጽበታዊ ድሕነት ዝህብ እኳ እንተኾነ፡ ነታንያሁ ግን ጥንቁቕ እዩ። ዝኾነ ስምምዕ ኢራን ብምስጢር ዓቕማ ንምህናጽ ከም "ናይ ግዜ ምዕዳግ ሜላ" ከየገልግል፡ ዘይሕከኽ ነባሪ ውሕስነት ይሓትት ኣሎ።

ሕ5: ዞባውያን መሻርኽትን ኣተዓራረቕትን (ቻይና፡ ስዑዲ ዓረብ፡ ኤርትራ) እንታይ ተራ ይጻወቱ ኣለዉ?

መ: እዞም ኣካላት እዚኦም ናብ ምርግጋእ ዘምርሕ መንገዲ ንምህናጽ ዝተፈላለዩ ጸቕጥታት ይገብሩ ኣለዉ:

• ቻይናን ስዑዲ ዓረብን: ኢራን ነቲ ውዕል እንተተቀቢላቶ ዓቢ ናይ ቁጠባ ወፍሪታት ክገብሩ ቃል ብምእታው "ቁጠባዊ ተስፋታት" ይጥቀሙ ኣለዉ፤ ብተወሳኺ ድማ ንእስራኤል ምእንቲ ሰላም ክትብል ምስ ዞባዊ ሃገራት ንቡር ርክብ ክትምስርት ይሓትዋ ኣለዉ።
• ኤርትራን ግብጽን: ከም ቀንዲ ግዳያት ናይቲ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዝካየድ ዘሎ ናይ መጓዓዝያ ምቁራጽ፡ እዘን ሃገራት እዚአን ነቲ ግጭት ንምብቃዕን ድሕነት ኣህጉራዊ ናይ ንግዲ መስመራት ንምምላስን ፖለቲካዊ ጸቕጢ ይገብራ ኣለዋ።

ስትራቴጂካዊ ጽሟቕ

ካብ ሓቂ ዘይረሓቐ ኣረኣእያ፡ እቲ እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ወተሃደራዊ ምንቅስቓሳትን ዝቀያየር ዘሎ ናይ ግዜ ገደባትን፡ ንኢራን ናብቲ ናይ 15 ነጥቢ ናይ ሰላም ስምምዕ ንምግዳድ ዝተወደበ ናይ ፕሮፓጋንዳን ጸቕጥን ወፍሪ እዩ። ዓለም ታሪኻዊ መስቀላዊ መገዲ ትዕዘብ ኣላ፡ ምርጫ ሀ (ቁጠባዊ ሰላም) ወይ ምርጫ ለ (ምሉእ ወተሃደራዊ ግጭት)። ብምልእታ እታ ዞባ ኣብዚ እዋን እዚ ካብ "ናይ ዘለኣለም ውግእ" ናብ "ናይ መወዳእታ ወሳኒ ፍታሕ" ትሰጋገር ኣላ።

ሰርወ ዜና (Serwe News) - ንጹርነት ኣብ ሓቂ!